Film "Zenek" z 2020 roku to fabularyzowana biografia Zenona Martyniuka, która wywołała spore emocje i dyskusje. Ale kto stał za kamerą tego obrazu? W tym artykule przyjrzymy się bliżej osobie reżysera, Jana Hryniaka, jego dotychczasowemu dorobkowi, a także kulisom powstania "Zenka" i okolicznościom, które poprzedziły jego przedwczesne odejście.
Jan Hryniak reżyser "Zenka", który przedwcześnie odszedł i zostawił po sobie intrygujący dorobek
- Jan Hryniak był reżyserem filmu "Zenek" (2020), biografii Zenona Martyniuka.
- Ukończył Wydział Architektury Politechniki Warszawskiej oraz reżyserię w PWSFTviT w Łodzi.
- W jego dorobku znajdują się filmy takie jak "Przystań", "Trzeci" i "Trick", a także seriale.
- Scenariusz do "Zenka" napisała jego żona, Marta Hryniak.
- Film spotkał się z mieszanymi recenzjami krytyków, ale wzbudził duże zainteresowanie publiczności.
- Zmarł 19 lutego 2022 roku w wieku 52 lat, pozostawiając niedokończony projekt o Tadeuszu Kantorze.
Głównym i jedynym reżyserem filmu fabularnego "Zenek", który miał swoją premierę 14 lutego 2020 roku, jest Jan Hryniak. Urodzony 12 maja 1969 roku w Warszawie, Hryniak był postacią o wszechstronnym wykształceniu. Swoją ścieżkę artystyczną rozpoczął od studiów na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, by następnie skierować swoje kroki na prestiżowe studia reżyserskie w PWSFTviT w Łodzi. To właśnie tam szlifował swój warsztat filmowy, który później wykorzystywał w swoich kolejnych projektach.
Wybór Jana Hryniaka na reżysera filmu o Zenonie Martyniuku, ikonę disco polo, mógł wydawać się dla wielu zaskoczeniem. Jego dotychczasowy dorobek filmowy, obejmujący takie dzieła jak nagradzana "Przystań" (1997), doceniony "Trzeci" (2004) czy "Trick" (2010), który był polskim kandydatem do Oscara, sugerował raczej zainteresowanie innymi tematami i gatunkami. Filmy te często oscylowały wokół kina psychologicznego, dramatu czy nawet thrillera. Dlatego też postawienie na Hryniaka w projekcie dotyczącym fenomenu disco polo było odważnym ruchem produkcyjnym, który z pewnością intrygował.
Można przypuszczać, że to właśnie złożoność postaci Zenona Martyniuka i fenomen disco polo jako zjawiska kulturowego mogły skłonić Hryniaka do podjęcia tego projektu. Jako artysta o wrażliwości architektonicznej i reżyserskiej, zapewne widział w tej historii potencjał do opowiedzenia czegoś więcej niż tylko prostej biografii. Być może chciał zbadać, jak jego artystyczna wizja może wybrzmieć w konwencji gatunku, który często bywa marginalizowany przez środowiska artystyczne, a jednocześnie cieszy się ogromną popularnością wśród szerokiej publiczności. To próba połączenia dwóch światów kina artystycznego i masowej rozrywki mogła być dla niego fascynującym wyzwaniem.
Jan Hryniak: Twórca o różnorodnym dorobku
Przed podjęciem się reżyserii "Zenka", Jan Hryniak zdążył zbudować solidny dorobek artystyczny, który świadczy o jego wszechstronności i poszukiwaniach twórczych. Jego debiutancka fabuła, "Przystań" z 1997 roku, zdobyła uznanie na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, co było mocnym wejściem w świat polskiego kina. Kolejne filmy, takie jak "Trzeci" (2004), eksplorujący mroczne zakamarki ludzkiej psychiki, czy "Trick" (2010), który był polskim kandydatem do Oscara, ugruntowały jego pozycję jako reżysera potrafiącego poruszać trudne tematy i tworzyć angażujące narracje.
Nie można zapomnieć również o jego pracy przy serialach. Hryniak reżyserował odcinki popularnych produkcji, takich jak komediowy serial "Sama słodycz" (2014), który pokazywał jego lżejszą stronę, czy obyczajowy "Tatuśkowie" (2021), który przypadł na okres jego ostatnich lat życia. Te różnorodne projekty pokazują, że Hryniak nie bał się eksperymentować z formą i gatunkiem, zawsze starając się nadać swoim dziełom indywidualny charakter.
Styl reżyserski Jana Hryniaka charakteryzował się często głębokim psychologizmem postaci i dbałością o szczegóły wizualne, co mogło wynikać z jego architektonicznego wykształcenia. Podejmował tematy związane z relacjami międzyludzkimi, samotnością, poszukiwaniem tożsamości czy konsekwencjami trudnych wyborów. W jego filmach często można było dostrzec pewną melancholię i refleksję nad kondycją człowieka. Wydaje się, że jego podejście do kina było dalekie od prostych rozwiązań, co czyniło go twórcą intrygującym i nieoczywistym.
Warto podkreślić, że kluczową rolę w powstaniu filmu "Zenek" odegrała również żona reżysera, Marta Hryniak, która napisała scenariusz do tej produkcji. Ta osobista więź z pewnością wpłynęła na sposób opowiadania historii, dodając jej być może pewnej intymności i zrozumienia dla świata przedstawionego. Współpraca małżeńska w tak ważnym projekcie mogła stanowić dodatkową siłę napędową dla całego przedsięwzięcia.
Kulisy powstawania "Zenka": Wyzwania i decyzje reżyserskie
Film "Zenek" to przede wszystkim fabularyzowana biografia Zenona Martyniuka, lidera zespołu Akcent, który stał się prawdziwą ikoną polskiej muzyki disco polo. Obraz ten miał na celu przybliżenie widzom historii jego życia, od początków kariery po status gwiazdy, która zgromadziła wokół siebie rzesze fanów. Jednak stworzenie filmu biograficznego o tak rozpoznawalnej i popularnej postaci, która wciąż jest aktywna zawodowo, wiązało się z wieloma wyzwaniami.
Jan Hryniak z pewnością musiał zmierzyć się z zadaniem pogodzenia swojej artystycznej wizji z fenomenem Zenona Martyniuka i jego muzyki. Jak połączyć wrażliwość reżysera, który wcześniej tworzył kino psychologiczne, z energią i specyfiką disco polo? Być może jego celem było pokazanie Martyniuka jako postaci autentycznej, która mimo wszystko pozostaje wierna swoim korzeniom i pasji. Adaptacja historii żyjącej legendy to zawsze delikatna materia, wymagająca wyczucia i umiejętności nawigowania między faktami a artystyczną interpretacją, aby nie urazić bohatera i jednocześnie stworzyć interesujący film dla widza.
Jedną z ciekawszych decyzji reżyserskich było obsadzenie w roli Zenona Martyniuka dwóch aktorów. Jakub Zając wcielił się w młodszego Zenona, pokazując jego drogę na szczyt, podczas gdy Krzysztof Czeczot zagrał starszą wersję bohatera, ukazując jego dojrzałość i status ikony. Taka decyzja mogła wynikać z chęci podkreślenia przemiany bohatera na przestrzeni lat, a także z możliwości wykorzystania odmiennych talentów aktorskich do przedstawienia różnych etapów jego życia. Podział ról pozwolił na bardziej plastyczne ukazanie ewolucji postaci.
Odbiór "Zenka": Między krytyką a popularnością
Film "Zenek" po swojej premierze spotkał się z bardzo zróżnicowanym odbiorem. Podczas gdy jedni widzowie docenili możliwość poznania historii swojej idolki, inni byli rozczarowani jakością artystyczną produkcji. Krytycy filmowi często wskazywali na szereg niedociągnięć, co doprowadziło do powstania swoistego podziału między opinią publiczną a ocenami fachowców.
Główne zarzuty krytyków wobec filmu "Zenek" koncentrowały się wokół kilku kluczowych kwestii:
- Uproszczony i wygładzony scenariusz: Wielu recenzentów zwracało uwagę na brak głębi i złożoności w przedstawieniu historii życia Zenona Martyniuka.
- Unikanie kontrowersji: Film często oskarżano o zbytnią łagodność i pomijanie potencjalnie trudnych lub kontrowersyjnych wątków z życia bohatera.
- Brak dramaturgii: Niektórzy krytycy wskazywali na płaską narrację i brak momentów budujących napięcie czy emocjonalne zaangażowanie widza.
- Spłycenie historii: Zamiast pogłębionej analizy fenomenu disco polo czy postaci Martyniuka, film często postrzegano jako powierzchowne przedstawienie faktów.
- Określenia typu "zmarnowana szansa" czy "nijaki": Te pejoratywne określenia pojawiały się w wielu recenzjach, sugerując, że potencjał tematu nie został w pełni wykorzystany.
Dodatkowo, wokół promocji filmu "Zenek" narosły pewne kontrowersje. Część komentatorów i obserwatorów życia publicznego postrzegała intensywne wsparcie medialne ze strony mediów publicznych jako element szerszej polityki kulturalnej ówczesnego rządu. Sugerowano, że film mógł być promowany nie tylko ze względu na swoją wartość artystyczną, ale również jako narzędzie budowania pewnego wizerunku i poparcia dla określonych nurtów kulturowych.
Jednakże, w kontraście do chłodnych opinii krytyków, film "Zenek" został przyjęty z dużym zainteresowaniem przez publiczność. Wynikało to przede wszystkim z ogromnej popularności samego Zenona Martyniuka i jego muzyki. Dla wielu fanów disco polo, możliwość zobaczenia na ekranie historii ich idola była wydarzeniem samym w sobie, niezależnie od artystycznych ocen. Film okazał się komercyjnym sukcesem, co pokazuje, jak ważna jest znajomość gustów i preferencji docelowej widowni.
Tragiczne odejście: Jan Hryniak i jego niedokończony projekt
Niestety, kariera Jana Hryniaka została brutalnie przerwana. Reżyser zmarł nagle 19 lutego 2022 roku w wieku zaledwie 52 lat, po ciężkiej chorobie. Jego przedwczesne odejście było szokiem dla środowiska filmowego i szerokiej publiczności, wywołując falę smutku i refleksji nad jego dorobkiem.
W momencie śmierci Jan Hryniak pracował nad projektem, który był dla niego niezwykle ważny filmem "Kantor. Nigdy tu już nie powrócę". Była to biografia legendarnego reżysera teatralnego, Tadeusza Kantora, postrzeganego jako jednego z najważniejszych twórców XX wieku. Niestety, ten ambitny i z pewnością wymagający projekt pozostał niedokończony, co stanowi ogromną stratę dla polskiej kultury. Można tylko spekulować, jak wielkie dzieło mógł stworzyć Hryniak, gdyby otrzymał więcej czasu.
Śmierć Jana Hryniaka spotkała się z szerokim echem w mediach i wśród ludzi związanych z branżą filmową. Wiele osobistości wyrażało swoje kondolencje i wspominało reżysera jako utalentowanego twórcę o unikalnej wizji. Jego odejście było przypomnieniem o kruchości życia i o tym, jak wiele jeszcze mógłby wnieść do polskiej kinematografii.
Przeczytaj również: Czas Apokalipsy: Kim jest reżyser i jakie sekrety skrywa film?
Jan Hryniak: Reżyser, którego warto pamiętać
Jan Hryniak pozostawił po sobie dorobek, który, mimo swojej różnorodności, zasługuje na uwagę. Od nagradzanej "Przystani", przez ambitne "Trzeci" i "Trick", po popularny "Zenek" i seriale, jego praca w polskiej kinematografii była znacząca. Pokazał, że potrafi odnaleźć się w różnych gatunkach i podejmować się projektów o zróżnicowanym charakterze.
Czy film "Zenek" powinien definiować całą karierę Jana Hryniaka? Moim zdaniem, nie. Choć był to projekt szeroko komentowany i dotarł do ogromnej publiczności, nie oddaje on w pełni złożoności jego spuścizny. Warto spojrzeć na jego dorobek szerzej, doceniając wcześniejsze, nagradzane dzieła, które pokazywały jego głębię artystyczną i wrażliwość. Hryniak był twórcą, który poszukiwał, eksperymentował i starał się opowiadać historie z pasją. Jego przedwczesne odejście jest wielką stratą, ale jego filmy pozostają świadectwem jego talentu i miejsca w polskim kinie.
